Marjolijnr » Specials » Handelsgebieden voc
"Kennis spreekt, maar wijsheid luistert" Jimi Hendrix

Handelsgebieden en posten van de VOC in het westen van Azië

Handelsgebieden en posten van de VOC in het westen van Azië Toen de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden het halverwege de zestiende eeuw aan de stok kreeg met Spanje en Portugal kwam de handel in specerijen tussen de drie landen volledig tot stilstand. Om toch in de vraag naar specerijen en buitenlandse handelsgoederen te kunnen voorzien richtten de Nederlandse handelaren diverse compagnieën op die het doel hadden de specerijen in te gaan kopen vanaf de bron. In de jaren die volgden waren de Nederlanders met enige regelmaat in de Aziatische wateren te vinden om handel te drijven, maar pas na oprichting van de Verenigde Oost-Indische Compagnie (VOC) in 1602 werden er ook handelsovereenkomsten gesloten en buitenlandse handelsposten geopend.

Inhoud


Het Aziatisch continent

Het continent Azië wordt (grofweg) begrensd door Europa en Afrika in het westen, de Noordelijke IJszee in het noorden, de Grote Oceaan in het zuiden en zuidoosten en door de Indische Oceaan in het zuiden. De precieze grenzen van het continent zijn - net als bij de andere continenten - redelijk vaag mede omdat de 'continentale grenzen' veelal door zeeën en kanalen lopen. Zo worden Afrika en Azië van elkaar gescheiden door het Suezkanaal en loopt de grens tussen Europa en Azië grofweg via de Dardanellen (de zeestraat tussen de Zwarte en Middellandse Zee), de Zee van Marmara, de Bospurus, de Zwarte Zee, het Kaukasusgebergte, de Kaspische Zee, de Oeralrivier en het Oeral-gebergte in Nova Zembla. Gezien de grote van het continent wordt Azië ook wel onderverdeeld in een aantal subregio's, maar ook van de subregio's zijn de grenzen vaag.

Indeling van de handelsgebieden volgens de VOC

In de twee eeuwen tijd dat de VOC bestond wist ze een enorm aantal handelsposten in het Aziatisch continent te openen en om overzicht te houden werden de handelsposten door de VOC ingedeeld aan de hand van hun ligging. De VOC verdeelde haar handelsgebieden in een drietal regio's die zij de Westelijke handelsgebieden, handelsgebieden in de Indische Archipel en de Noordoostelijke handelsgebieden noemden;

Westelijke handelsgebieden

  • Arabië (Jemen)
  • De Bengalen (West-Bengalen en Bangladesh)
  • Ceylon (Sri Lanka)
  • De Coromandelkust (zuidoostkust van India)
  • Kaap de Goede Hoop
  • De Malabarkust (de zuidwestkust van India)
  • Malakka (het Maleisisch Schiereiland)
  • Mauritius
  • Mozambique
  • Birma (Myanmar)
  • Perzië (Iran)
  • Siam (Thailand)
  • Suratte (Surat)

Indische Archipel

  • Amboina (Ambon, Indonesië)
  • De Banda-eilanden
  • Bandjarmasin (Indonesië)
  • Bantam (Java) & Lampong (Sumatra
  • Batavia (Jakarta)
  • Cheribon (Java)
  • De noordoostkust van Java
  • Makassar (Zuid-Celebes)
  • De Molukken en het eiland Ternate
  • Palembang & Jambi (beide Zuid-Sumatra)
  • Pontianak (Borneo)
  • De westkust van Sumatra
  • Timor en het eiland Solor.

Noordoostelijke handelsgebieden

  • China
  • Formosa (Taiwan)
  • Japan
  • Tonkin (Hanoi, Vietnam)
  • Quinnam

Soorten handelsposten van de VOC

De VOC opende in de loop der jaren vele verschillende soorten handelsposten die ieder hun eigen doel en functie hadden. Zo werd een loge of residentie veelal alleen gebruikt als overnachtingsplaats voor de rondreizende Nederlandse handelaren en werd een comptoir permanent bewoond. Het merendeel van de Nederlandse handelsposten waren gesticht als comptoir wat betekende dat ze uit een kantoor, één of meerdere pakhuizen en diverse woningen voor het personeel bestonden. Als het comptoir zeer strategisch was gelegen, diende als bestuurscentrum of als zetel van de gouverneur dan werd het vaak beschermd door de aanwezigheid van een fort (een sterkte zoals een verdedigingsmuur met torens). Een factorij was vrijwel gelijk aan een comptoir maar had naast het drijven van handel ook de taak om een nederzetting in het gebied te stichten en een post was een benaming voor een simpele handelspost die vaak bestond uit één enkele woning. Aan het hoofd van de voornoemde soorten handelsposten konden verschillende leiders staan zoals een gouverneur, resident, een gezaghebber of opperhoofd. Als er een permanente bezetting van militaire in een handelspost aanwezig was en de leiding over het gebied in handen lag van een militair gezaghebber werd de handelspost een commandement genoemd en de militaire leider een commandeur.
De VOC-verversingspost op Kaap de Goede Hoop

De VOC-verversingspost op Kaap de Goede Hoop

Kaap de Goede Hoop is gelegen op het uiterste puntje van Zuid-Afrika, onder de rook van Kaapstad. In het westen wordt de Kaap begrensd door de Zuidelijke Atlantische Oceaan en in oosten door de Indisc…
Handelspost van de VOC in Mozambique

Handelspost van de VOC in Mozambique

De hedendaagse Republiek Mozambique is een land dat is gelegen in het zuidoosten van Afrika. In het noorden grenst Mozambique aan Tanzania en in het oosten wordt het land door middel van de Straat van…
Handelsposten van de VOC in Arabië

Handelsposten van de VOC in Arabië

Arabië was een benaming die in de zestiende en zeventiende eeuw werd gebruikt om het huidig Arabische Schiereiland aan te duiden. Vandaag de dag zijn de landen Jemen, Koeweit, Oman, Saoedi-Arabië en d…
Handelsposten van de VOC in Birma (Myanmar)

Handelsposten van de VOC in Birma (Myanmar)

De Republiek Unie van Myanmar stond tot aan het jaar 1989 bekend als Birma (ook wel gespeld als Burma). Het land wordt in het noorden omgeven door de landen India, Bangladesh en China en in het westen…
Handelsposten van de VOC in China

Handelsposten van de VOC in China

De Volksrepubliek China - kortweg China genoemd - is een land dat is gelegen in Oost-Azië. De hoofdstad van China is de stad Peking en het land is opgedeeld in 24 provincies, 5 autonome regio's, 4 sta…
Handelsposten van de VOC in de Bengalen

Handelsposten van de VOC in de Bengalen

De Bengalen is een benaming voor de huidige landen West-Bengalen en Bangladesh en is gelegen in het noordoosten van het Indische subcontinent. De 'twee delen' van de Bengalen staan met elkaar in verbi…
Handelsposten van de VOC in en om Amboina (Ambon)

Handelsposten van de VOC in en om Amboina (Ambon)

Het gebied dat door de VOC in de zeventiende en achttiende eeuw Amboina werd genoemd, staat vandaag de dag bekend als de Molukken; een eilandengroep gelegen in het oosten van de Indische Archipel. Nad…
Handelsposten van de VOC in en om Suratte

Handelsposten van de VOC in en om Suratte

In de zestiende en zeventiende eeuw was het een komen en gaan van (inter)nationale handelaren in de dorpen en steden op de noordwestkust van India. Aangezien de vele plaatsen in India met elkaar in ve…
Handelsposten van de VOC in Japan

Handelsposten van de VOC in Japan

De eilandenstaat Japan is gelegen in het oostelijke deel van Azië en wordt in het Japans ook wel Nippon of Niphon genoemd. Japan telt in totaal 6.852 eilanden, die allemaal zijn gelegen in de Stille (…
Handelsposten van de VOC in Malakka

Handelsposten van de VOC in Malakka

Het schiereiland Malakka is vandaag de dag een onderdeel van Maleisië en wordt ook wel West-Maleisië genoemd. Het land Maleisië bestaat uit twee delen die worden gescheiden door de Zuid-Chinese Zee. H…
Handelsposten van de VOC in Perzië

Handelsposten van de VOC in Perzië

Het gebied dat in de zeventiende eeuw Perzië werd genoemd staat vandaag de dag bekend als het land Iran, al kreeg het land deze naam pas officieel in het jaar 1935. In het noorden grenst Iran deels aa…
Handelsposten van de VOC in Pontiana (Pontianak)

Handelsposten van de VOC in Pontiana (Pontianak)

Het hedendaagse Pontianak (door de VOC in het verleden Pontiana genoemd) is gelegen op de westkust van het eiland Borneo en is de hoofdstad van de Indonesische provincie West-Kalimantan. In de zeventi…
Handelsposten van de VOC in Siam (Thailand)

Handelsposten van de VOC in Siam (Thailand)

Het voormalig koninkrijk Siam wordt sinds het jaar 1939 Thailand genoemd, maar bestond in de zestiende en zeventiende eeuw uit diverse kleinere koninkrijken. De vele koninkrijken in het latere Siam st…
Handelsposten van de VOC in Vietnam

Handelsposten van de VOC in Vietnam

De Socialistische Republiek Vietnam (kortweg Vietnam genoemd) is een land dat is gelegen in Zuidoost-Azië. Het land is gelegen op het schiereiland Indochina en wordt in het noorden begrensd door het l…
Handelsposten van de VOC op Banjarmasin (Borneo)

Handelsposten van de VOC op Banjarmasin (Borneo)

Banjarmasin (ook geschreven als Bandjermasin, Bandjarmasin of Banjer-Massin) is de hoofdstad van de Indonesische provincie Zuid-Kalimantan en gelegen op het Indonesische deel van het eiland Borneo. Ba…
Handelsposten van de VOC op Ceylon

Handelsposten van de VOC op Ceylon

Het peervormige eiland Ceylon, gelegen voor de zuidkust van India in de Indische Oceaan, staat sinds het jaar 1972 bekend als Sri Lanka. Gedurende de zestiende tot en met de achttiende eeuw was Ceylon…
Handelsposten van de VOC op Cheribon

Handelsposten van de VOC op Cheribon

De stad Cheribon, ook wel geschreven als Cirebon, Chirebon of Tjirebon, is gelegen op de noordkust van het Indonesische eiland Java en was in de zestiende en zeventiende eeuw een belangrijks handelsce…
Handelsposten van de VOC op de Banda-eilanden

Handelsposten van de VOC op de Banda-eilanden

De zeven bewoonde en tientallen onbewoonde eilanden die tot de Banda-eilandengroep worden gerekend zijn gelegen in de Bandazee, op ongeveer 130 kilometer ten zuiden van het Molukse eiland Ceram en 200…
Handelsposten van de VOC op de Coromandelkust

Handelsposten van de VOC op de Coromandelkust

De Coromandelkust is een benaming voor de zuidoostkust van India, ongeveer gelegen tussen de Krishna Delta in het oosten en Point Calimere in het zuidoosten. Vermoedelijk was de naam van de Coromandel…
Handelsposten van de VOC op de Malabarkust (Peperkust)

Handelsposten van de VOC op de Malabarkust (Peperkust)

De Malabarkust, kortweg de Malabar genoemd, is een benaming voor de kuststrook in het zuidwesten van India. In het westen grenst het gebied aan de Arabische Zee en in het oosten vormen de bergen van d…
Handelsposten van de VOC op de Molukken en Noord-Celebes

Handelsposten van de VOC op de Molukken en Noord-Celebes

De eilanden die gezamenlijk de Molukken vormen zijn gelegen in het oosten van de Indische Archipel en worden omringd door de Ceram- en Bandazee. Politiek gezien horen de Molukken vandaag de dag bij de…
Handelsposten van de VOC op en rond Bantam en Lapong

Handelsposten van de VOC op en rond Bantam en Lapong

Het voormalig sultanaat Bantam (vandaag de dag Banten) genoemd was in de zestiende eeuw gelegen in en rond de Indonesische stad Bantam, op de noordwestkust van het eiland Java. De macht van de sultan…
Handelsposten van de VOC op Java's noordoostkust

Handelsposten van de VOC op Java's noordoostkust

Het Indonesische eiland Java - in het Javaans en Soedanees gespeld als Jawa - is deels gelegen in de Javazee en deels in de Indische Oceaan. Het eiland is een onderdeel van de zogenaamde Soendaboog di…
Handelsposten van de VOC op Makassar

Handelsposten van de VOC op Makassar

Het hedendaagse Makassar is de hoofdstad van de Indonesische provincie Zuid-Celebes en is gelegen op het gelijknamige eiland Celebes (in het Indonesisch Sulawesi Selatan genoemd). In de zeventiende en…
Handelsposten van de VOC op Mauritius

Handelsposten van de VOC op Mauritius

Het kleine eiland Mauritius is gelegen in de Stille Oceaan op ongeveer 850 kilometer ten oosten van Madagaskar en ruim 1700 kilometer ten oosten van het Afrikaanse vasteland. Het eiland werd ontdekt d…
Handelsposten van de VOC op Sumatra's westkust

Handelsposten van de VOC op Sumatra's westkust

Het op vijf na grootste eiland ter wereld, Sumatra, is gelegen in de Indische Archipel. Het eiland Sumatra is een onderdeel van de Republiek Indonesië en is gelegen tussen de Javazee in het oosten, en…
Handelsposten VOC op Palembang & Jambi (Zuid-Sumatra)

Handelsposten VOC op Palembang & Jambi (Zuid-Sumatra)

De steden Palembang en Jambi zijn beide gelegen in de provincie Zuid-Sumatra op het gelijknamige Indonesische eiland Sumatra. Sumatra is het op vijf na grootste eiland ter wereld en een onderdeel van…
Het VOC bestuurscentrum (handelspost) in Batavia

Het VOC bestuurscentrum (handelspost) in Batavia

De stad die door de Nederlanders in de zeventiende eeuw Batavia werd genoemd, was gelegen op de noordkust van het Indonesische eiland Java en werd gesticht in de veertiende eeuw als Soenda Kelapa. Nad…
Organisatiestructuur VOC in Nederland en Indië

Organisatiestructuur VOC in Nederland en Indië

Waar de organisatiestructuur van de VOC in de eerste jaren van haar bestaan nog redelijk eenvoudig was, werden er in de loop der jaren steeds meer Raden en College's in het leven geroepen. De leden va…
Gepubliceerd door Marjolijnr op 02-10-2017, laatst gewijzigd op 26-01-2018. Het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van deze special ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.

Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Himasaram, Wikimedia Commons (Publiek domein)
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Azi%C3%AB
Schrijf mee!